Корелација помеѓу саливарните вредности на урична киселина и ризик факторите поврзани со метаболичкиот синдром

Автори

  • Мартина Анастасовска Универзитетска клиника за хирургија на лице, вилици и врат -максилофацијална хирургија, Скопје, Република Северна Македонија
  • Бојан Poposki Стоматолошки факултет - Скопје, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, Република Северна Македонија
  • Марија Андоновска Стоматолошки факултет - Скопје, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, Република Северна Македонија
  • Санела Идоска Стоматолошки факултет - Скопје, Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, Република Северна Македонија
  • Enver Идоски Клиника „Жан Митрев“, Скопје, Република Северна Македонија
  • Влатко Коколански Стоматолошки факултет – Скопје, Универзитет ,,Св. Кирил и Методиј’’ во Скопје, Република Северна Македонија

ДОИ:

https://doi.org/10.3889/aph.2025.6573

Клучни зборови:

плунка, урична киселина, метаболички синдром, оксидативен стрес, неинвазивна дијаностика

Апстракт

Вовед: Брзото темпо на живеење на совремниот човек е една од причините за зголемување на стапката на заболувањата поврзани со метаболизмот на човекот. Бидејќи овие заболувања можат да бидат превенирани преку менување на начинот на живот, се бара нов пристап во медицината, кој би подразбирал идентификација на индивидуи со зголемен ризик за појава на овие заболувања. Еден пристап за неинвазивен мониторинг е користењето на саливарните биомаркери. Од особен интерес во истражувањата е саливарната урична киселина, бидејќи е откриена линеарна асоцијација на нејзините серумски и плунковни вредности.

Цел: Да се утврди корелацијата помеѓу различните ризик фактори кои се поврзуваат со метаболичкиот синдром и концентрацијата на саливарната вредност на уричната киселина.

Материјал и методи: Беше спроведена студија на пресек (cross-sectional study) кај 156 студенти од Стоматолошкиот, Медицинскиот и Фармацевтскиот факултет во состав на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, на возраст од 20–25 години. Во биохемиската лабораторија на Стоматолошкиот факултет беа измерени телесна тежина, висина, обем на половината, крвен притисок и пулс. Беше колекционирана нестимулирана плунка со методата на исплукување. Концентрацијата на уричната киселина беше определена спектрофотометриски со ензимската метода (URICASE/PEROXIDASE). Добиените вредности беа статистички анализирани и корелирани со антропометриските параметри и вредностите на крвниот притисок, пулсот и индексот на телесна маса.

Резултати: Резултатите покажаа значајна корелација помеѓу саливарните вредности на уричната киселина и телесната тежина, систолниот крвен притисок и обемот на половината.

Заклучок: Нашите резултати укажуваат на можноста за користење на саливарната урична киселина како неинвазивен биомаркер за откривање на кардиометаболичките ризик фактори.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Референци

Zimmet P, Magliano D, Matsuzawa Y, Alberti G, Shaw J. The metabolic syndrome: a global public health problem and a new definition. J Atheroscler Thromb. 2005;12(6):295–300.

Choromańska K, Choromańska B, Dąbrowska E, Bączek W, Myśliwiec P, Dadan J, et al. Saliva of obese patients - is it different? Postepy Hig Med Dosw (Online). 2015;69:1190–5.

Cameron A. The metabolic syndrome: validity and utility of clinical definitions for cardiovascular disease and diabetes risk prediction. Maturitas. 2010 Feb;65(2):117–21.

Grundy SM. Metabolic syndrome pandemic. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2008 Apr;28(4):629–36.

Chiappin S, Antonelli G, Gatti R, De Palo EF. Saliva specimen: a new laboratory tool for diagnostic and basic investigation. Clin Chim Acta. 2007 Aug;383(1–2):30–40.

Pannunzio E, Amancio OMS, Vitalle MS de S, de Souza DN, Mendes FM, Nicolau J. Analysis of the stimulated whole saliva in overweight and obese school children. Rev Assoc Med Bras (1992). 2010;56(1):32–6.

Lee YH, Wong DT. Saliva: an emerging biofluid for early detection of diseases. Am J Dent. 2009 Aug;22(4):241–8.

Nagler RM, Hershkovich O, Lischinsky S, Diamond E, Reznick AZ. Saliva analysis in the clinical setting: revisiting an underused diagnostic tool. J Investig Med. 2002;50(3):214–25.

Pfaffe T, Cooper-White J, Beyerlein P, Kostner K, Punyadeera C. Diagnostic potential of saliva: current state and future applications. Clin Chem. 2011 May;57(5):675–87.

Mamali I, Roupas ND, Armeni AK, Theodoropoulou A, Markou KB, Georgopoulos NA. Measurement of salivary resistin, visfatin and adiponectin levels. Peptides. 2012 Jan;33(1):120–4.

Ouellet-Morin I, Danese A, Williams B, Arseneault L. Validation of a high-sensitivity assay for C-reactive protein in human saliva. Brain Behav Immun. 2011 May;25(4):640–6.

Dillon MC, Opris DC, Kopanczyk R, Lickliter J, Cornwell HN, Bridges EG, et al. Detection of homocysteine and C-reactive protein in the saliva of healthy adults: comparison with blood levels. Biomark Insights. 2010;5:57–61.

Goll RD, Mookerjee BK. Correlation of biochemical parameters in serum and saliva in chronic azotemic patients and patients on chronic hemodialysis. J Dial. 1978;2(4):399–414.

Jayachandran S. Review of salivary diagnostics – a current scenario. J Indian Acad Oral Med Radiol. 2020 Jul 1;32(3):205–8.

Navazesh M, Christensen CM. A comparison of whole mouth resting and stimulated salivary measurement procedures. J Dent Res. 1982;61(10):1158–62.

Fossati P, Prencipe L, Berti G. Use of 3,5-dichloro-2-hydroxybenzenesulfonic acid/4-aminophenazone chromogenic system in direct enzymic assay of uric acid in serum and urine. Clin Chem. 1980;26(2):227–31.

Dhondge RH, Agrawal S, Patil R, Kadu A, Kothari M. A comprehensive review of metabolic syndrome and its role in cardiovascular disease and type 2 diabetes mellitus: mechanisms, risk factors, and management. Cureus. 2024 Aug 22;16(8):e00–e00.

Alberti KGMM, Eckel RH, Grundy SM, Zimmet PZ, Cleeman JI, Donato KA, et al. Harmonizing the metabolic syndrome: a joint interim statement of the International Diabetes Federation Task Force on Epidemiology and Prevention; National Heart, Lung, and Blood Institute; American Heart Association; World Heart Federation; International Atherosclerosis Society; and International Association for the Study of Obesity. Circulation. 2009 Oct;120(16):1640–5.

Mottillo S, Filion KB, Genest J, Joseph L, Pilote L, Poirier P, et al. The metabolic syndrome and cardiovascular risk: a systematic review and meta-analysis. J Am Coll Cardiol. 2010 Sep 28;56(14):1113–32.

Santulli G, Jankauskas SS, Varzideh F, Mone P, Kansakar U. Targeting cardiovascular and metabolic disorders through annual nationwide screening and lifestyle intervention: insights from a cohort of 5,819,041 subjects with a 4-year follow-up. Eur J Prev Cardiol. 2023 Mar 1;30(4):329–30.

Levesque JF, Harris MF, Russell G. Patient-centred access to health care: conceptualising access at the interface of health systems and populations. Int J Equity Health. 2013;12(1):18–27.

Ogugu EG, Bidwell JT, Ruark A, Butterfield RM, Weiser SD, Neilands TB, et al. Barriers to accessing care for cardiometabolic disorders in Malawi: partners as a source of resilience for people living with HIV. Int J Equity Health. 2024 Dec 1;23(1):1–16.

Konuthula D, Tan MM, Burnet DL. Challenges and opportunities in diagnosis and management of cardiometabolic risk in adolescents. Curr Diab Rep. 2023 Aug 1;23(8):185–93.

Xu W, Zhang Z, Hu K, Fang P, Li R, Kong D, et al. Identifying metabolic syndrome easily and cost effectively using non-invasive methods with machine learning models. Diabetes Metab Syndr Obes. 2023;16:2141–51.

Alqaderi H, Hegazi F, Al-Mulla F, Chiu CJ, Kantarci A, Al-Ozairi E, et al. Salivary biomarkers as predictors of obesity and intermediate hyperglycemia in adolescents. Front Public Health. 2022 Jun 10;10:000–000.

Ebersole JL, Kryscio RJ, Campbell C, Kinane DF, McDevitt J, Christodoulides N, et al. Salivary and serum adiponectin and C-reactive protein levels in acute myocardial infarction related to body mass index and oral health. J Periodontal Res. 2017 Jun 1;52(3):419–27.

Riis JL, Bryce CI, Matin MJ, Stebbins JL, Kornienko O, Van Huisstede L, et al. The validity, stability, and utility of measuring uric acid in saliva. Biomark Med. 2018 Jun 1;12(6):583–96.

Soukup M, Biesiada I, Henderson A, Idowu B, Rodeback D, Ridpath L, et al. Salivary uric acid as a noninvasive biomarker of metabolic syndrome. Diabetol Metab Syndr. 2012;4(1):14.

Jaiswal A, Madaan S, Acharya N, Kumar S, Talwar D, Dewani D. Salivary uric acid: a noninvasive wonder for clinicians? Cureus. 2021 Nov 17;13(11):e00–e00.

Uppin RB, Varghese SS, Baseer MA, AlHudaithi FS, Alkadhi OH, Mubaraki S. Evaluation of serum and salivary uric acid with and without metabolic syndrome patients. Adv Hum Biol. 2025 Jul 1;15(3):348–54.

Nunes LAS, Brenzikofer R, Macedo DV. Reference intervals for saliva analytes collected by a standardized method in a physically active population. Clin Biochem. 2011 Dec;44(17–18):1440–4.

Gherghina ME, Peride I, Tiglis M, Neagu TP, Niculae A, Checherita IA. Uric acid and oxidative stress—relationship with cardiovascular, metabolic, and renal impairment. Int J Mol Sci. 2022 Mar 1;23(6):000–000.

Gao H, Zhang C, Feng J, Luo Y, Wang T, Wei Y, et al. A large-scale study on uric acid-related biomarkers in patients with bipolar disorder. Psychiatry Res. 2024 Sep 1;339:000–000.

Billiet L, Doaty S, Katz JD, Velasquez MT. Review of hyperuricemia as new marker for metabolic syndrome. ISRN Rheumatol. 2014 Feb 16;2014:852954.

Reilly MP, McGillicuddy FC, de la Llera Moya M, Hinkle CC, Joshi MR, Chiquoine EH, et al. Inflammation impairs reverse cholesterol transport in vivo. Circulation. 2009 Mar 3;119(8):1135–45.

Raya-Cano E, Vaquero-Abellán M, Molina-Luque R, De Pedro-Jiménez D, Molina-Recio G, Romero-Saldaña M. Association between metabolic syndrome and uric acid: a systematic review and meta-analysis. Sci Rep. 2022 Dec 1;12(1):000–000.

Yin D, Zhang Q, Lu Y, Li J, Chen Q, Zhang G, et al. Association between serum uric acid and cardiometabolic syndrome: a cross-sectional study from NHANES 1999–2020. BMC Cardiovasc Disord. 2025 Dec 1;25(1):1–10.

Viazzi F, Garneri D, Leoncini G, Gonnella A, Muiesan ML, Ambrosioni E, et al. Serum uric acid and its relationship with metabolic syndrome and cardiovascular risk profile in patients with hypertension: insights from the I-DEMAND study. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2014;24(8):921–7.

Chen LY, Zhu WH, Chen ZW, Dai HL, Ren JJ, Chen JH, et al. Relationship between hyperuricemia and metabolic syndrome. J Zhejiang Univ Sci B. 2007;8(8):593–8.

Ford ES, Li C, Cook S, Choi HK. Serum concentrations of uric acid and the metabolic syndrome among US children and adolescents. Circulation. 2007 May;115(19):2526–32.

Chiou WK, Wang MH, Huang DH, Chiu HT, Lee YJ, Lin JD. The relationship between serum uric acid level and metabolic syndrome: differences by sex and age in Taiwanese. J Epidemiol. 2010;20(3):219–24.

Rodrigues SL, Baldo MP, Capingana DP, Magalhães P, Dantas EM, Molina M del CB, et al. Gender distribution of serum uric acid and cardiovascular risk factors: population based study. Arq Bras Cardiol. 2012 Jan;98(1):13–21.

Deng F, Wang Q, Wen X, Xu X, Jia L, He H, et al. Association between body mass index and serum uric acid: mediation analysis involving liver enzyme indicators. BMC Public Health. 2024 Dec 1;24(1):000–000.

Chen S, Wu N, Yu C, Xu Y, Xu C, Huang Y, et al. Association between baseline and changes in serum uric acid and incident metabolic syndrome: a nation-wide cohort study and updated meta-analysis. Nutr Metab (Lond). 2021 Dec 1;18(1):000–000.

Lee JM, Kim HC, Cho HM, Oh SM, Choi DP, Suh I. Association between serum uric acid level and metabolic syndrome. J Prev Med Public Health. 2012 May;45(3):181–7.

Fan J, Bian C, Wang J, Wang X, Cheng Y, Lei J. Correlation between metabolic syndrome and hyperuricemia: a systematic review and meta-analysis. Am J Hypertens. 2025 Jul 1;38(7):485–97.

Riis JL, Dent AL, Silke O, Granger DA. Salivary uric acid across child development and associations with weight, height, and body mass index. Front Pediatr. 2023 Feb 8;11:000–000.

Nie G, Wan JJ, Jiang L, Hou SK, Peng W. Correlation analysis between uric acid and metabolic syndrome in the Chinese elderly population: a cross-sectional study. Int J Endocrinol. 2023;2023:8080578.

Silva HA, Carraro JC, Bressan J, Hermsdorff HH. Relation between uric acid and metabolic syndrome in subjects with cardiometabolic risk. Einstein (Sao Paulo). 2015 Apr 1;13(2):202–8.

Clausen JO, Borch-Johnsen K, Ibsen H, Pedersen O. Analysis of the relationship between fasting serum uric acid and the insulin sensitivity index in a population-based sample of 380 young healthy Caucasians. Eur J Endocrinol. 1998;138(1):63–9.

Rathmann W, Funkhouser E, Dyer AR, Roseman JM. Relations of hyperuricemia with the various components of the insulin resistance syndrome in young black and white adults: the CARDIA study. Ann Epidemiol. 1998 May;8(4):250–61.

Tsunoda S, Kamide K, Minami J, Kawano Y. Decreases in serum uric acid by amelioration of insulin resistance in overweight hypertensive patients: effect of a low-energy diet and an insulin-sensitizing agent. Am J Hypertens. 2002;15(8):697–701.

Ishizaka N, Ishizaka Y, Toda E, Nagai R, Yamakado M. Association between serum uric acid, metabolic syndrome, and carotid atherosclerosis in Japanese individuals. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2005 May;25(5):1038–44.

Bowden RG, Richardson KA, Richardson LT. Uric acid and metabolic syndrome: findings from National Health and Nutrition Examination Survey. Front Med (Lausanne). 2022 Dec 14;9:000–000.

Copur S, Demiray A, Kanbay M. Uric acid in metabolic syndrome: does uric acid have a definitive role? Eur J Intern Med. 2022 Sep 1;103:4–12.

Choi YJ, Yoon Y, Lee KY, Hien TT, Kang KW, Kim KC, et al. Uric acid induces endothelial dysfunction by vascular insulin resistance associated with the impairment of nitric oxide synthesis. FASEB J. 2014 Jul 1;28(7):3197–204.

Bhagyashree N, Ganesh M, Ramaswamy C. Correlation of salivary uric acid and cardiac autonomic modulation in metabolic syndrome population. Res J Pharm Technol. 2023 Mar 31;16(3):1347–50.

Liu P, Jiang Y, Meng J. Relationship between serum uric acid, metabolic syndrome and resting heart rate in Chinese elderly. Obes Res Clin Pract. 2016 Mar 1;10(2):159–68.

Puig JG, Martínez MA. Hyperuricemia, gout and the metabolic syndrome. Curr Opin Rheumatol. 2008 Mar;20(2):187–91.

Zhang Z, Pang Y, Shen J, Chen W, Hao CZ, Lei Z. The new definition of metabolic syndrome including hyperuricemia improves its prognostic value: results from NHANES database. BMC Cardiovasc Disord. 2025 Dec

Објавено

2025-12-30

Како да се цитира

1.
Анастасовска М, Poposki Б, Андоновска М, Идоска С, Идоски E, Коколански В. Корелација помеѓу саливарните вредности на урична киселина и ризик факторите поврзани со метаболичкиот синдром. Arch Pub Health [Internet]. 2025 Dec. 30 [cited 2026 Nov. 21];17(2). Available from: https://journals.mk/index.php/aph/article/view/6573

Издание

Секција

Орално здравје

Најчитани трудови од истиот автор(и)