Животниот стил и контрола на хроничните незаразни болести

Автори

  • Моме (Mome) Спасовски (Spasovski) Институт за социјална медицина, Медицински факултет, Универзитет ,,Св Кирил и Методиј" Скопје
  • Даниела (Daniela) Чингоска (Chingoska Одделение за социјална медицина, Центар за јавно здравје, Охрид
  • Петар (Petar) Пецев (Pecev) Одделение за социјална медицина, Центар за јавно здравје, Струмица
  • Александра (Aleksandra) Стаменова (Stamenova) Институт за социјална медицина, Медицински факултет, Универзитет ,,Св Кирил и Методиј" Скопје

Клучни зборови:

хронични незаразни болести, ризик-фактори, морбидитет, морталитет, евалуација, стил на живот

Апстракт

Хроничните незаразни болеÑти Ñе болеÑти на Ñовремениот живот и водечка причина за мор- бидитет и морталитет во Ñветот и во Република Македонија. КомплекÑноÑта на нивната појава чеÑтопати поврзана Ñо мултифакторÑка етиологија и Ñтилот на живот има значајно влијание врз нивната превенција, барајќи широка интерÑекторÑка Ñоработка. Целта на трудот е да Ñе прикаже ÑоÑтојбата Ñо малигни неоплазми, кардиоваÑкуларни заболувања и дијабет во Р.Македонија и нив- ната поврзаноÑÑ‚ Ñо животниот Ñтил. Ðаправена е компарација на ÑоÑтојбата Ñо морталитетот од кардиоваÑкуларни и малигни неоплазми и преваленција на дијабет Ñооние во ХрватÑка, Словенија и Франција. КориÑтени Ñе податоци за морбидитет и морталитет за малигни неоплазми, кардио- ваÑкуларни заболувања (КВБ) и дијабет од извештаите за здравÑтвената ÑоÑтојба на наÑелението во РМ, од РегиÑтерот на хронични незаразни болеÑти, како и годишните извештаи за здравје на наÑелението во Р.Македонја  2014 и 2015 и HFAбазата на податоци на СветÑката здравÑтвена организација. Податоците Ñе ÑтатиÑтички обработени и прикажани Ñе табеларно и графички. При- менет е аналитичко-деÑкриптивен метод во прикажување на резултатите. Резултатите покажуваат дека во Р Македонија морталитетот од кардиоваÑкуларни болеÑти е 545 на 100.000 жители во 2014, а 180,4 на 100.000 жители од малигни неоплазми. Преваленцијата на тип 2 дијабет за 2013 година изразена преку Ñтапка на 100.000 жители е 2386,3. Во РМ податоците  Ð¿Ð¾ÐºÐ°Ð¶ÑƒÐ²Ð°Ð°Ñ‚  ÐºÐ¾Ð½Ñ‚инуиран пад на болничкиот морбидитет како од кардиоваÑкуларни болеÑти така и од малигни неоплаз- ми, додека амбулантно  - поликлиничкиот  Ð¼Ð¾Ñ€Ð±Ð¸Ð´Ð¸Ñ‚ет  Ðµ во поÑтојан пораÑÑ‚. Франција покажува најниÑка Ñтапка на морталитет од КВБ и малигни неоплазми. Преку анализа на ризик-факторите во појавата на хроничните незаразни болеÑти Ñе конÑтатира виÑок Ñтепен на неÑоодветен Ñтил на живот на популацијата во Р. Македонија, пред Ñè во младата возраÑÑ‚.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Референци

ЧкалеÑка Д. и др. Информација Малигни неоплазми во РМ , 2010- 2012. ЈЗУ ИнÑтитут за јавно здравје на РМ Скопје, 2013

ЧкалеÑка Д. и др. Малигни неоплазми во Република Македонија 2001-2010, ЈЗУ ИнÑтитут за јавно здравје на РМ Скопје, 2012.

Стамболиева Ð’. и др. Ðнализа на болнички морбидитет во Република Македонија 2012-2013. ИнÑтитут за јавно здравје на РМ, Скопје, 2015.6 -88 Ñтр.

Стамболиева Ð’. и др. Ðнализа на болнички морбидитет во Република Македонија 2013 и 2014. ЈЗУ ИнÑтитут за јавно здравје на РМ Скопје, 2015.

Мемети Ш. и др, Извештај за здравјето на наÑелението во РМ за 2014 година. ЈЗУ ИнÑтитут за јавно здравје на РМ,Скопје, 2015. ДоÑтапно на http://iph.mk/wp-content/uploads/2014/09/Izvestaj-za-zdravje-2014-IJZ.pdf

European health for all database (HFA-DB) WHO/Europe July 2016. Available at: http://data.euro.who.int/hfadb/

WHO. Non-communicable diseases country profiles 2014. Geneva: World Health Organization; 2017. Available at: www.who.int/nmh/countries/en/

World health organization WHO), Risk factors. Available at: http://www.who.int/topics/risk_factors/en/

Мемети Ш. и др., Извештај за здравјето на наÑелението во Република Македонија за 2015 година. ЈЗУ ИнÑтитут за јавно здравје на РМ Скопје, 2016. 27-42 Ñтр.

Willett WC. Dietary fats and coronary heart disease. J Intern Med.2012;272:13–24.

Kurth T, Moore SC, Gaziano JM, et al. Healthy lifestyle and the risk of stroke in women. Arch Intern Med. 2006;166:1403–1409

Feldman L.A., Long H.G., et al. Change in lifestyle behaviours and diabetes risk: evidence from a population based cohort study with 10 year follow-up.International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 2017;14:39

Dartois L, Fagherazzi G, Boutron-Ruault M-C, et al. Association between five lifestyle habits and cancer risk: results from the E3N cohort. Cancer Prev Res. 2014;7:516–525.

Aleksandrova K, Pischon T, Jenab M, et al. Combined impact of healthy lifestyle factors on colorectal cancer: a large European cohort study. BMC Med. 2014;12:168 doi: 10.1186/s12916-014- 0168-4.

Schuit AJ, van Loon AJ, Tijhuis M, Ocké M. Clustering of lifestyle risk factors in a general adult population. Prev Med. 2002;35(3):219-24.

Ferretti F. Unhealthy Behaviours: An International Comparison. PLoS ONE, 2015; 10(10):1-14. DOI:10.1371/journal.pone.0141834

OECD. Cardiovascular Disease and Dibates: Policies for Better Health and Quality of Care. OECD, 2015. Available at: http://www.oecd.org/health/cardiovasculardisease-and-diabetes-policies-for-better-healthand-quality-of-care-9789264233010-en.htm

WHO. Global status report on non-communicable diseases. Geneva: World Health Organization; 2014. Available at: www.who.int/nmh/publications/ncd-status-report-2014/en/

Преземања

Објавено

2018-05-15

Како да се цитира

1.
Спасовски (Spasovski) Моме (Mome), Чингоска (Chingoska Даниела (Daniela), Пецев (Pecev) Петар (Petar), Стаменова (Stamenova) Александра (Aleksandra). Животниот стил и контрола на хроничните незаразни болести. Arch Pub Health [Internet]. 2018 May 15 [cited 2026 Nov. 21];10(1):36-45. Available from: https://journals.mk/index.php/aph/article/view/1604

Издание

Секција

Јавно здравје