Проценка на епидемиолошката состојба и оптовареноста со COVID-19 на глобално, регионално и национално ниво
ДОИ:
https://doi.org/10.3889/aph.2021.6004Клучни зборови:
COVID-19, SARS-CoV-2, проценка, епидемиолошка состојба, оптовареностАпстракт
Тековната пандемија со корона вирус од 2019г.(COVID-19) е инфективно заболување предизвикано од новооткриениот корона вирус 2 кој предизвикува тежок акутен респираторен синдром (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2). Глобалниата оптовареност со COVID-19 се карактеризира со голема варијабилност во стапката на смртност во државите. Предложени се неколку можни објаснувања, но не е јасно дали оваа варијабилност се должи на единствен доминантен фактор или на повеќе причини. Целта на овој труд беше да се презентира и анализира епидемиолошката состојба и оптовареноста со пандемијата COVID-19 во Косово и да се спореди со другите земји во Европа и светот. Материјал и методи: Јавноздравствен пристап и прегледот на документи се применети за да се презентира и анализира трендот на избраните епидемиолошки индикатори за COVID-19 врз основа на податоци од повеќе извори, како и епидата на СЗО и преглед на литература. Проценката на епидемиолошката состојба во земјите-членки на ЕУ/ЕЕА беше направена со користење на податоците за следење, рутински собрани од ECDC. Беа користени официјални медицински извештаи од Националниот институт за јавно здравје, други релевантни здравствени институции; Државниот завод за статистика и Министерството за здравство на Косово. Резултати: Според ECDC заклучно со 11 февруари 2021 година, во светот пријавени се 106.472.660 случаи на COVID-19 (во согласност со применетите дефиниции на случаи и стратегии за тестирање во погодените земји), вклучително и 2.323.103 смртни случаи. Пријавени се случаи со COVID-19 од: Африка: 3.673.181 случаи, Азија: 20.438.608 случаи, Европа: 34.681.426 случаи, Америка: 47.620.931 случаи; Океанија: 57 809 случаи, други: 705 случаи. Пријавени се смртни случаи од: Африка 95.128 смртни случаи, Азија 343.886, Америка 1.107.066, Европа 775.883, Океанија 1.210 и други 6 смртни случаи. Во Косово од 13 март 2020 година до 15 февруари 2021 година пријавени се 64.298 случаи на COVID-19 и 1.534 смртни случаи. Апсолутните вредности на индикаторите остануваат високи во сите земји во Европа, вклучително и оние со стабилни или трендови на опаѓање, што укажува дека трансмисијата е сè уште широко распространета. Текот на епидемијата во следните месеци ќе биде одреден од рамнотежата помеѓу четири фактори, со можни различни исходи: континуирано зголемување на вакцинацијата, сезонско намалување, ширење на новите варијанти на вирусот и зголемено однесување што придонесува за преносот на COVID-19. Заклучок: Наодите од овој труд можат да помогнат да се развијат политики и интервенции засновани на докази во Косово, за проценка на ризик за COVID-19 и заштита на општата популација и особено на ранливите групи со поголем ризик од COVID 19.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Референци
COVID-19 Coronavirus Pandemic. Coronavirus-Worldometer website. https://www.worldometers.info/coronavirus/. Accessed November 1, 2020.
Burke RM, Midgley CM, Dratch A, Fenstersheib M, Haupt T, Holshue M, et al. Active moni-toring of persons exposed to patients with confirmed COVID19 — United States, January–February 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020.
Ong SWX, Tan YK, Chia PY, Lee TH, Ng OT, Wong MSY, et al. Air, Surface Environmental, and Personal Protective Equipment Contamination by Severe Acute Respiratory Syndrome Co-ronavirus 2 (SARS-CoV-2) From a Symptomatic Patient. JAMA. 2020. Epub 2020/03/05.
Lauer SA, Grantz KH, Bi Q, Jones FK, Zheng Q, Meredith HR, et al. The incubation period of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) from publicly reported confirmed cases: estimation and application. Ann Intern Med 2020. Epub 2020/03/10.
Liu Y, Yan LM, Wan L, Xiang TX, Le A, Liu JM, et al. Viral dynamics in mild and severe cas-es of COVID-19. Lancet Infect Dis 2020. Epub 2020/03/23.
Yee J, Kim W, Han JM et al. Clinical manifestations and perinatal outcomes of pregnant women with COVID-19: a systematic review and meta-analysis. Sci Rep 2020;10:18126
Ceccarelli M, Berretta M, Venanzi Rullo E, Nunnari G, Cacopardo B. Differences and similari-ties between Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS)-CoronaVirus (CoV) and SARS-CoV-2. Would a rose by another name smell as sweet? Eur Rev Med Pharmacol Sci 2020;24(5):2781-2783.
Centers for Disease Control. Available at https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/symptoms-testing/symptoms.html Accessed on 1 September 2020.
Wathelet M, Duhem S, Valva G et al. Factors associated with mental health disorders among university students in france confined during the COVID-19 pandemic.JAMA Network Open; October 23, 2020).
Reynolds M. What is coronavirus and how close is it to becoming a pandemic?. Wired UK. ISSN 1357-0978.
Bigiani L, Bigiani S, Bigiani A. How to minimize the impact of pandemic events: lessons from the COVID-19 crisis. Int J Health Policy Manag 2020;9(11):469–474.
Stockman LJ, Bellamy R, Garner P. SARS: systematic review of treatment effects. PLoS Med 2006;3(9):e343.
Jeyanathan M, Afkhami S, Smaill F. et al. Immunological considerations for COVID-19 vaccine strategies. Nat Rev Immunol 2020; 20:615–632.
https://www.euro.who.int/en/health-topics/health-emergencies/coronavirus-covid-19 Accessed on 31st October 2020.
https://www.burden-eu.net/news/latest-news/212-publication-of-a-burden-eu-guide-on-calculating-covid-19-dalys?idU=1 Accessed on 21st October 2020.
Thonmoy Dey, Ankit Sinha.Ethnicity and COVID-19 - A commentary on “World Health Oga-nization declares global emergency: A review of the 2019 novel coronavirus (COVID-19)” (Int J Surg 2020;76:71-6).
John Hopkins.The Center for Systems Science and Engineering. Available at https://www.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6 Accessed on 25 January 2021.
ECDC. Available at https://www.ecdc.europa.eu/en/geographical-distribution-2019-ncov-cases Accessed on 3rd February 2021.
WHO. Available at https://www.who.int/director-general/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---12-october-2020 Accessed on 31st October 2020.
ECDC. COVID-19 Country overview. Available at https://covid19-country-overviews.ecdc.europa.eu/ Accessed on 3rd February 2021.
Institute for Health Metrics and Evaluation. COVID-19 Results Briefing WHO. European Re-gion. (Available at https://covid19.healthdata.org/global?view=total-deaths&tab=trend Ac-cessed on 28th February 2021)
https://www.worldometers.info/coronavirus/country/macedonia/ Accessed on 26th January 2021.
https://en.wikipedia.org/wiki/2020_coronavirus_pandemic_in_Kosovo Accessed on 10th Sep-tember 2020.
https://exit.al/en/2021/01/26/kosovo-covid-19-update-26-january-5-deaths-288
OECD. The COVID-19 Crisis in Kosovo. 31st January 2021. (Available at https://www.oecd.org/south-east-europe/COVID-19-Crisis-in-Kosovo.pdf Accessed on Febru-ary 5th)
ECDC. Available at:https://www.ecdc.europa.eu/en/geographical-distribution-2019-ncov-cases Accessed on February 5th 2021.
SOM. Returning to theworkplace after theCOVID-19 lockdownA toolkit. (Available at https://alama.org.uk/wp-content/uploads/2020/05/Returning_to_the_workplace_COVID-19_toolkit_FINAL.pdf Accessed on 28th February 2021)
Преземања
Објавено
Како да се цитира
Издание
Секција
Дозвола
Авторско право(c) 2021 Aferdita Kurti-Karameta, Fimka Tozija

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
All wrights are reserved.


